Sınıf kontrolü: "instanceof"

instanceof operatorü

Yazımı şu şekildedir:

obj instanceof Class

EÄŸer obj’e Class’a aitse true döner. ( Veya Class’tan türüyorsa)

Örneğin:

class Rabbit {}
let rabbit = new Rabbit();

// `Rabbit` sınıfının bir objesimidir?
alert( rabbit instanceof Rabbit ); // true

Bu yapıcı fonksiyonlar için de çalışır:

// instead of class
function Rabbit() {}

alert( new Rabbit() instanceof Rabbit ); // true

…Array gibi gömülü sınıflar için de

let arr = [1, 2, 3];
alert( arr instanceof Array ); // true
alert( arr instanceof Object ); // true

Dikkat edin arr ayrıca Object sınıfına da aittir. Çünkü Array prototipi Object’ten kalıtım alır.

instanceof operatörü prototip zincirini kontrol eder. Symbol.hasInstance statik metodu ile daha performanslı yapılabilir.

obj instanceof Class algoritması kabaca aÅŸağıdaki gibi çalışır:

1. EÄŸer Symbol.hasInstance statik metodu var ise onu kullan. Åžu ÅŸekilde:

   // canEat yapabilen her şeyi animal varsayalım.
   class Animal {
     static [Symbol.hasInstance](obj) {
       if (obj.canEat) return true;
     }
   }
   
   let obj = { canEat: true };
   alert(obj instanceof Animal); // true: Animal[Symbol.hasInstance](obj) çağırıldı.

2. ÇoÄŸu sınıf Symbol.hasInstance’a sahip deÄŸildir. Bu durumda eÄŸer Class.prototype obj’nin bir prototipine zincirde olup olmadığını kontrol eder.

   DiÄŸer bir deyiÅŸle:

   obj.__proto__ == Class.prototype
   obj.__proto__.__proto__ == Class.prototype
   obj.__proto__.__proto__.__proto__ == Class.prototype
   ...

   Yukarıdaki örnekte Rabbit.prototype == rabbit.__proto__, cevabı doÄŸrudan verir.

   Kalıtım yönünden ise rabbit üst sınıfın da instanceof’u dur.

   class Animal {}
   class Rabbit extends Animal {}
   
   let rabbit = new Rabbit();
   alert(rabbit instanceof Animal); // true
   // rabbit.__proto__ == Rabbit.prototype
   // rabbit.__proto__.__proto__ == Animal.prototype (match!)

AÅŸağıda rabbit instanceof Animal’ın Animal.prototypea karşılaÅŸtırılması gösterilmiÅŸtir.

Ayrıca objA.isPrototypeOf(objB) metodu ile eÄŸer objA objB’nin prototip zincirinin herhangi bir yerindeyse true döner. obj instanceof Class ÅŸu ÅŸekilde de yazılabilir Class.prototype.isPrototypeOf(obj)

Class yapıcısının kendisi bu kontrolde yer almaz, garip deÄŸil mi? Sadece Class.prototype ve prototiplerin zinciri önemlidir.

Bu prototip deÄŸiÅŸtiÄŸinde farklı sonuçlara yol açabilir.

Aşağıdaki gibi:

function Rabbit() {}
let rabbit = new Rabbit();

// prototip deÄŸiÅŸti
Rabbit.prototype = {};

// ...artık rabbit değil!
alert( rabbit instanceof Rabbit ); // false

Prototip’i değiştirmemeniz ve daha güvenli tutmanız için bir diğer neden daha olmuş oldu.

Bonus: Tip için Object toString

BildiÄŸiniz gibi basit objeler karakter dizisine [object Object] ÅŸeklinde çevrilir.

let obj = {};

alert(obj); // [object Object]
alert(obj.toString()); // the same

Bu toString’i bu ÅŸekilde tanımlamalarından dolayıdır. Fakat görünenden daha güçlü bir toString yazmak için gizli özellikler bulunmaktadır. Bunu typeof’un daha geniÅŸi ve instanceof’un alternatifi olarak görmek mümkün.

Garip geliyor değilmi. Bakalım neymiş

Åžartname, incelendiÄŸinde gömülü gelen toString metodunun objeden çıkarılabileceÄŸi ve baÅŸka bir deÄŸerin kaynağında çalıştırabileceÄŸi görülmektedir. Sonucu da bu deÄŸere göre gelir.

• Sayı için [object Number]
• Boolean deÄŸerler için [object Boolean]
• null için: [object Null]
• undefined için: [object Undefined]
• Diziler için: [object Array]
• …vs (düzenlenebilir).

Bir örnekle gösterelim:

// kolaylık olması için `toString` metodunu bir değişkene kopyalayalım
let objectToString = Object.prototype.toString;

// Bu hangi tipte?
let arr = [];

alert( objectToString.call(arr) ); // [object Array]

Burada call’i kullandık ve Dekoratörler ve iletilme, call/apply bölümünde objectToString fonksiyonunun nasıl this=arr kaynağında kullanılacağı gösterilmiÅŸti.

Dahili olarak toString algoritması this’i kontrol eder ve buna denk gelen sonucu döner. ÖrneÄŸin:

let s = Object.prototype.toString;

alert( s.call(123) ); // [object Number]
alert( s.call(null) ); // [object Null]
alert( s.call(alert) ); // [object Function]

Symbol.toStringTag

Objenin toString metodu özel bir özellikle Symbol.toStringTag düzenlenebilir.

Örneğin:

let user = {
  [Symbol.toStringTag]: 'User'
};

alert( {}.toString.call(user) ); // [object User]

Çoğu çevre-özel objelerde böyle özellikler bulunur. Aşağıda tarayıcı tabanlılar yer almaktadır:

// Çevre-özel objeler ve sınıflar için toStringTag
alert( window[Symbol.toStringTag]); // window
alert( XMLHttpRequest.prototype[Symbol.toStringTag] ); // XMLHttpRequest

alert( {}.toString.call(window) ); // [object Window]
alert( {}.toString.call(new XMLHttpRequest()) ); // [object XMLHttpRequest]

Gördüğünüz gibi, sonuç kesinlikle Symbol.toStringTag’dır ve varsa [object ...] içerisinde saklanır.

Sonunda daha güçlü bir typeof’a sahip olduk. Artık sadece ilkel datalar için değil, gömülü gelen objeler için bile çalışabilir durumdadır.

Gömülü gelen objeler için tipi karakter dizi olarak almak istediÄŸimizde instanceof yerine bunu kullanabiliriz. Instanceof sadece kontrol iÅŸlemi yapmaktaydı.

Özet

Bildiğimiz tip kontrol metodlarının üzerinden geçecek olursak:

Gördüğünüz gibi {}.toString teknik olarak “en geliÅŸmiş” typeof’tur denebilir.

instanceof operatörü sınıf hiyerarÅŸilerileri ve bu hiyerarÅŸiyi göz önüne alacak sınıf için bulunmaz bir kaynaktır.