Muzeum Helu jest placówką muzealną o charakterze etnograficzno-przyrodniczym. Zajmuje teren wewnątrz, jak i wokół, obiektu B1 „Anton” stanowiska armaty 406 mm w poniemieckim kompleksie Schlezwig-Holstein, wybudowanym w 1941 roku. Cały obiekt (podobnie jak pozostałe obiekty Helskiego Kompleksu Muzealnego) jest zabytkiem militarnym klasy 0 tzn. należącym do najcenniejszych zabytków rangi światowej. Po zakończeniu II wojny światowej obiekt ten przeszedł w ręce polskie i od 1965 aż do 2010 roku, znajdował się tu Węzeł Łączności Hel podlegający 9. Flotylli Obrony Wybrzeża Marynarki Wojennej Wojska Polskiego.
Twórcą oraz autorem koncepcji powstania w tym miejscu placówki muzealnej był, zmarły w czerwcu 2023 roku, Pan Ryszard Kretkiewicz – pierwszy dyrektor Muzeum Helu, założyciel Stowarzyszenia Przyjaciele Helu oraz Helskiego Kompleksu Muzealnego, Zasłużony Obywatel Miasta Helu. Wraz z bliskim gronem współpracowników, tworzył on Muzeum od 2015 roku. Z pełnym poszanowaniem niezwykłej historii tego miejsca, wprowadził do tej surowej przestrzeni życie w postaci zwierząt oraz roślinności, która w niedługim czasie bujnie rozrosła się wokół murów bunkra. Miejsce, które w swoim założeniu miało służyć zabijaniu polskiej ludności w okrutnym czasie II wojny światowej, teraz dumnie prezentuje kulturę, historię i tradycje niezwykłego miasta – miasta Helu, gdzie drogi polskie, niemieckie i kaszubskie zbiegały się na przestrzeni wszystkich lat jego istnienia, tworząc wyjątkową helską kulturę.
